مسمومیت ها و روش های پیشگیری و درمان

مجموعه: پیشگیری بهتر از درمان تعداد بازدید: 9
مسمومیت ها و روش های پیشگیری و درمان

مسمومیت ها و روش های پیشگیری و درمان

امروزه بیش از هر زمانی دسترسی به انواع مواد شیمیایی مثل داروها و سموم، مواد ضد عفونی کننده، رنگ ها، شوینده ها، کودها، حشره کش ها و … چون اطلاعات  لازم از شیوه درست مصرف، نگهداری آن ها را ندارید. خطرات ناشی از آن ها افزایش یافته است.غیر اصولی استفاده کردن از این مواد و همچنین کم شدن آلودگی محیط زیست با گازها و مواد سمی هر ساله باعث بروز موارد زیادی از مسمومیت ها می شود.

دل درد زن

اگرچه  با دریافت درمان های لازم و به موقع تحت کنترل بسیاری از مسمومیت ها بهبود می یابند اما در مواردی از آن ها با آسیب های جدی و جبران ناپذیری به سلامت و اقتصاد جامعه وارد می سازند. بنابراین گاهی از راه های پیشگیری از مسمومیت ها اهمیت ویژه ای دارد که در این مقاله به آن پرداخته می شود.

از مسمومیت دارویی پیشگیری کنید :

شایع ترین علت بروز مسمومیت در جهان است.  تقریبا ۷۰ درصد از مسمومیت های مراجعه شده در ایران هم به مراکز اطلاع رسانی داروها و سموم کشور را مسمومیت های دارویی تشکیل می دهند. راهکارهای لازم برای پیشگیری از این مسمومیت ها:

  •  بدون تجویز پزشک از مصرف دارو پرهیز کنید و  طبق دستور پزشک یا داروساز داروهای تجویز شده را مصرف کنید.
  •  از مصرف داروهای تاریخ گذشته بپرهیزید و به تاریخ انقضای داروها توجه کنید.
  •  استامینوفن در ترکیبات بسیاری از داروهای سرماخوردگی وجود دارد. در نتیجه مصرف همزمان داروی استامینوفن با داروهای سرماخوردگی می تواند احتمال مسمومیت کبدی را افزایش دهد. قبل از مصرف همزمان این دو دارو در مورد دوز مصرفی آن ها با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
  •  اگر فرد دچار مسمومیت دارویی شده باشد  تا حدود ۸ ساعت بعد از مصرف دارو میتوان فرد را وادار به استفراغ کرد اما القای استفراغ در افراد با اختلال هوشیاری، کودکان، بیماران قلبی عروقی و خانم های باردار توصیه نمی شود. در صورت مسمومیت با داروهای اعصاب و روان نباید فرد را به استفراغ کردن وادار کرد. بروز علائم این نوع مسمومیت معمولا با تاخیر است. بنابراین لازم است فرد حداقل تا ۲۴ ساعت در مرکز درمانی تحت نظر پزشک بماند.
  •  خودسرانه دوز دارو را افزایش ندهید. این کار نه تنها باعث بهبود سریع شما نمی شود بلکه ممکن از شما دچار مسمومیت دارویی شوید.
  •  آهن در ترکیبات بعضی مکمل های دارویی که در بازار موجود است وجود دارد. مصرف همزمان این مکمل ها با فرآورده های آهن دار می تواند سطح آهن در بدن را افزایش دهد. در مورد دوز مصرفی  قبل از مصرف همزمان این دو فرآورده با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
  •  استفاده از داروهای کم خطر نیز می تواند در مقادیر بالا خطرناک باشد. به خصوص اگر مصرف کننده کودک یا مسن باشد.
  •  بسته داروهای که افراد مبتلا به افسردگی، اختلالات روانی و افراد با سابقه خودکشی از آن استفاده کرده اند را دور از دسترس آن ها قرار دهید و بر دوز مصرفی آن ها دقت کنید.
  •  به دلیل تشابه اسمی یا ظاهری داروها افراد مسن ممکن است به دلیل ابتلا به آلزایمر، ناخوانا بودن دوز مصرفی نوشته شده روی بسته دارو و … در مصرف داروهای خود اشتباه کنند. بنابراین باید بر مصرف داروی آنان نظارت داشته باشید. استفاده از جعبه های تقسیم بندی شده دارو بر حسب زمان صبح، ظهر و شب نیز می تواند کمک کننده باشد.
  •  با این که مسمومیت دارویی همیشه منجر به مرگ نمی شود اما بی توجهی به دوز مصرفی دارو ها و مصرف مقادیر بالای بعضی داروها می تواند به  کبد و کلیه صدمات دائمی وارد سازد. برای مثال مصرف خودسرانه و مکرر استامینوفن برای کاهش درد یا تب می تواند به کبد آسیب برساند.
  •  اگر به طور عمدی یا سهوی دچار  مسمومیت دارویی شدید بلافاصله با اورژانس یا شماره تلفن مرکز اطلاع رسانی داروها و سموم (۱۴۹۰) تماس بگیرید و داروهای مصرفی بیمار را با او به مرکز درمانی ببرید. در صورت هوشیاری فرد مسموم نیز باید نام داروهای مصرفی و دوز هر یک را از او بپرسید و به کادر درمانی اطلاع دهید.
  •  در صورت داشتن سابقه بیماری گاهی اوقات مصرف دارو در دوز تجویز شده به وسیله پزشک نیز می تواند سلامت فرد را به خطر بیندازد.  در بعضی موارد تداخلات دارویی هم خطر مسمومیت دارند. بنابراین حتما باید قبل از تجویز دارو توسط پزشک او را از سابقه ی بیماری و حساسیت خود به بعضی دارو ها مطلع کنید.
  •  اگر از بعضی از داروهای گیاهی بیش از حد و یا بیجا استفاده کنید منجر به مسمومیت های خطرناک شوند.
  •  مصرف خوراکی مایع بخور اوکالیپتوس حتی در مقادیر کم می تواند بسیار خطرناک باشد. اگر دچار این نوع مسمومیت شدید از استفراغ کردن خودداری کرده و بیمار را سریعا به بیمارستان انتقال دهید.

 از مسمومیت کودکان پیشگیری کنید :

۱-  در کودکان دومین عامل مرگ تا قبل از ۴ سالگی مسمومیت است. چون کودکان کنجکاو هستند هر چه را که در اطراف خود میبینند در دهان میکنند تا آن ها را بچشند. این موضوع آن ها را در معرض خطر انواع مسمومیت ها قرار می دهد. برای پیشگیری از مسمومیت در اطفال به نکات زیر توجه کنید.

۲-  داروها را باید دور از دید و دسترس کودکان خردسال خود قرار دهید. برای این کار داروها را در کمد مرتفع و مجهز به قفل نگهداری کنید. همچنین از گذاشتن دارو در کیف دستی پرهیز کنید.

دل درد در کودکان

۳- چون کودکان در بیشتر مواقع از رفتار بزرگسالان تقلید می کنند جلوی آن ها داروهای خود را نخورید چون ممکن است دور از دید شما دارو را داخل دهان ببرند.

۴- اگر فرزندتان باید دارو مصرف کند از کلماتی مثل آبنبات، شکلات یا خوراکی برای دارو استفاده نکنید. این کار ممکن است باعث تشویق کودک نسبت به مصرف داروی بیشتر شود.

۵- روی یک کاغذ نوبت مصرف داروی فرزند خود را یادداشت کنید تا با دادن دوز تکراری به او، جانش را به خطر نیندازید.

۶- حتما مطابق با دوز تعیین شده توسط پزشک یا داروساز به کودک استامینوفن دهید چون کودکان با دوز بالای این دارو  خیلی سریع تر از بزرگسالان در معرض مسمومیت قرار می گیرند. حتما باید مطابق با وزن و سن کودک دوز استامینوفن تعیین شود.

۷- کیف دستی، ساک خرید و کیسه های نایلونی را دور از دسترس کودک قرار دهید. ممکن است کودک با مصرف محتویات آن ها یا کشیدن کیسه روی سر جان خود را به خطر بیندازد.

۸- گل ها و گیاهان آپارتمانی را در فضایی دور از دسترس کودکان نگهداری کنید. بعضی از این گیاهان مثل خرزهره، دیفن باخیا، آزالپا، ادریس، کالادیوم، گل انگشتانه، شوکران و کرچک سمی هستند و حتی مصرف مقدار کمی از آن ها یا تماس آن ها با پوست و چشم می تواند برای جثه کوچک کودک خطرناک باشد.

۹- نام گیاهان موجود در محیط کار و زندگی خود را بدانید تا اگر دچار مسمومیت شدید بتوانید به کادر پزشکی اطلاع دهید. شیره سمی بعضی از این گیاهان می تواند باعث تورم، خارش و سوزش مخاط دهان، خفگی یا آسیب گوارشی شود.

۱۰-  مواد شیمیایی، شوینده ها، سفیدکننده ها، مواد ضدیخ و الکل ها حشره کش ها و غذاهای فاسد و حتی لوازم آرایشی و بهداشتی مثل لاک پاک کن را در کمدهای قفل دار  و به دور از دسترس کودکان نگهداری کنید.

۱۱-  هر بار که از مواد شیمیایی مثل شوینده ها و … استفاده می کنید بلافاصله در آن ها را ببندید چون ممکن است حتی اگر کنار کودک ایستاده باشید برای لحظه ای فقط برای جواب دادن به زنگ در یا تلفن از او دور شوید.

۱۲- ابزاری مثل ساعت، دستگاه فشار خون، کنترل تلویزیون و حتی اسباب بازی های باتری دار را دور از دسترس کودکان قرار دهید. کودکان ممکن است از روی کنجکاوی در آن ها را باز کرده و به باتری دستگاه دسترسی پیدا کنند. بلعیدن این باتری ها می تواند برای کودک با عوارض جدی همراه باشد. در صورت وقوع این حادثه بلافاصله کودک را به مرکز درمانی منتقل کنید.

۱۳-   شربت های دارویی را در یخچال و کنار سایر نوشیدنی ها نگهداری نکنید.

۱۴- به کودک خود بگویید تا بدون اجازه بزرگسالان نوشیدنی ها یا خوراکی ها را مصرف نکنند.

۱۵- مسموم شدن کودکان  در اثر بلع نفت، مواد شیمیایی و شوینده ها بسیار خطرناک است. در این شرایط هرگز کودک را وادار به استفراغ نکنید زیرا با این کار جان او را در معرض خطر قرار می دهید.  در کودکان مانند بزرگسالان واکنش استفراغ کامل نیست. بنابراین استفراغ عمدی می تواند موجب خفگی کودک شود.

۱۶- در صورت بلعیدن مواد غیر خوراکی یا بروز علائم مسمومیت در کودک بلافاصله با مرکز اورژانس ۱۱۵ یا مرکز کنترل مسمومیت ها با شماره تلفن ۱۴۹۰ تماس بگیرید.

۱۷-  کودکان ۴ تا ۵ برابر بیشتر از بزرگسالان با مصرف سرب محیط اطراف آن را به بدن خود جذب می کنند. این ماده می تواند منجر به اختلال در تکامل سیستم عصبی کودک و کاهش بهره هوشی او شود. سرب  از راه تنفس یا خوردن ذرات معلق سرب موجود در هوا، خاک یا آب میتواند به بدن منتقل شود. بنابراین شستشوی مرتب دست ها در کودکان  از تماس آلودگی سرب محیط با دهان جلوگیری می کند.

۱۸- هوای محیط نزدیک به بزرگراه ها و اطراف مناطق صنعتی مانند کارخانجات باتری سازی و رنگ سازی چند برابر از دیگر نقاط حاوی سرب است. بنابراین اگر بخاطر شغل خود با این ماده در تماس هستید باید لباس کار خود را قبل از ورود به خانه تعویض کنید.

۱۹- بعضی لوازم آرایشی مثل سرمه و لوازم غیر استاندارد حاوی مقادیر بالایی سرب هستند. بنابراین اگر کودک آن ها را به طور اتفاقی مصرف کند  میتواند بسیار خطرناک باشد. سربی که در این مواد موجود است برای بزرگسالان نیز خطرناک است. بنابراین باید از مصرف آن ها خودداری کنید.

۲۰- از قرار دادن اسباب بازی های پلاستیکی بازیافت شده در اختیار کودکان یا استفاده از اسباب بازی های رنگ آمیزی شده که دارای ورقه های پوسته پوسته رنگ هستند خودداری کنید.

۲۱-  سطل زباله را هرگز در دسترس کودکان قرار ندهید. آن ها ممکن است در سطل را باز کنند و مواد دور ریخته شده را ببلعند.

۲۲- کودکان چون بازیگوش هستند بیشتر در معرض خطر گزیدگی با مار، زنبور و … قرار دارند. بنابراین اگر قصد دارید برای تفریح به مناطق غیر مسکونی و طبیعت بروید بدن کودک را حتما با لباس آستین بلند و شلوار بپوشانید.  از ترکیبات دور کننده حشرات (موجود در داروخانه ها) هم استفاده کنید.

۲۳- مواد شیمیایی مثل شوینده ها و داروهایی مثل شربت متادون (شربت ترک اعتیاد) را همیشه در ظرف اصلی خود نگهداری کنید و از انتقال آن ها به ظروف مواد خوراکی مثل بطری نوشابه که ممکن است کودک را به اشتباه بیندازد خودداری کنید.

اصول پیشگیری از مسمومیت :

۱- شماره تماس مرکز ملی اطلاع رسانی داروها و سموم ۱۴۹۰ به طور شبانه روزی و به صورت رایگان در اختیار است.

۲-  ۳۴ مرکز اطلاع رسانی داروها و سموم در کل کشور با شماره تلفن ۱۴۹۰ به فعالیت مشغول هستند.

۳-   پس از بروز مسمومیت لحظات اولیه برای نجات فرد مسموم حیاتی هستند. بلافاصله پس از برخورد با موارد مسمومیت با تلفن ۱۴۹۰ تماس بگیرید.

۴- پیش از هر اقدامی در صورت بروز مسمومیت جهت دریافت اطلاعات صحیح با ۱۴۹۰ یا ۱۱۵ تماس بگیرید.

۵- وظیفه مهم مراکز اطلاع رسانی داروها و سموم  راهنمایی فرد مسموم یا همراهان وی، برای کنترل و کاهش عوارض ناشی از مسمومیت است و نه درمان مسمومیت.

۶-  اطلاعاتی که توسط مراکز اطلاع رسانی داروها و سموم در لحظات اولیه بروز مسمومیت می تواند باعث نجات بیمار شود در موارد بروز مسمومیت با ۱۴۹۰ تماس بگیرید.

۷- مراکز اطلاع رسانی داروها و سموم با شماره تلفن ۱۴۹۰ شما را در لحظات اولیه بروز مسمومیت راهنمایی می کند.

۸- اکثر مسمومیت های اتفاقی در کودکان زیر ۵ سال و به بخاطر بی توجهی والدین است.

۹- مصرف داروها بیش از مقادیر درمانی شایع ترین علت بروز مسمومیت در جهان  است و شایع ترین راه ورود سموم به بدن دهان است.

۱۰- مهم ترین راه های ورود سموم به بدن عبارتند از راه خوراکی، تنفس، پوستی و تزریقی.

معنای سم و مسمومیت :

به مجموعه ای از اختلالات در بدن مسمومیت گفته می شود که به دنبال جذب مواد سمی ظاهر می شوند. هر ماده یا ترکیبی که مصرف غیر اصولی آن باعث آسیب به بدن شود تحت عنوان «سم» شناخته می شود. سم ها  از راه های مختلف مثل چشم، پوست و گوشت تنفس و خوردن و تزریق در خون وارد بدن شوند.

از جمله سموم شایع در اطفال می توان به محصولات آرایشی و بهداشتی مثل لاک ناخن، عطرها، دئودورانت ها، صابون ها، مواد شوینده، داروها، پودرهای جاذب رطوبت، چسب ها، گیاهان تزئینی و از سموم شایع در بزرگسالان می توان به داروها، مواد مخدر و الکل اشاره کرد.

*با سموم دفع آفات و مواد شیمیایی خانگی از مسمومیت پیشگیری کنید :

۱- یکی از علل مهم ایجاد مسمومیت ها در ایران مسمومیت با سموم کشاورزی است. علائم و نشانه های مسمومیت با بعضی از این سموم می تواند به صورت تاخیری (۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد از مصرف) آشکار شوند.

این علائم شامل  استفراغ و تهوع، دردهای شکمی، اسهال، اشک ریزش، آبریزش  بینی، تعریق، تنگی نفس، افت فشار خون و تنگی مردمک چشم و اختلالات قلبی و عصبی می باشد. برای پیشگیری از این مسمومیت ها به نکات زیر توجه کنید.

۲- حتما قبل از استفاده از فرآورده های شیمیایی و سموم مختلف اعم از خانگی یا صنعتی برچسب روی آن ها را مطالعه کرده و با روش استفاده درست آن ها آشنا شوید.

۳- پنجره ها را هنگام استفاده از مواد شیمیایی و فرآورده های پاک کننده و شوینده باز کنید تا هوا در محیط جریان پیدا کند. بعد از مصرف این مواد در محیط های دربسته و کوچک مانند دستشویی و حمام به هیچ عنوان در این مکان ها توقف نکنید.

۴-  مواد شیمیایی مانند جوهرنمک و جرم بر را با فرآورده های سفید کننده به هیچ وجه مخلوط نکنید. بخار و گازهای ناشی از این کار بسیار سمی و خطرناک هستند.

موادشوینده

۵-  از سموم دفع آفات استفاده بی رویه نکنید چون این کار نه تنها باعث مقام شدن آفات می شود بلکه با ایجاد باقی مانده در محصولات و آلودگی محیط زیست می تواند برای انسان مضر باشد.

۶- حتما از ماسک، دستکش و لباس مناسب هنگام سمپاشی مزارع و باغچه ها استفاده کنید.

۷- اگر پوست یا چشم شما با مواد اسیدی یا قلیایی و سموم، تماس پیدا کرد پوست و چشم را با مقدار زیادی آب شستشو دهید و مصدوم را به مرکز درمانی منتقل کنید. هرگز در این شرایط  از مواد قلیایی و اسیدی برای خنثی سازی استفاده نکنید.

۸- در صورت بلع مواد با خاصیت خورندگی مانند اسیدها و قلیاها، هرگز بیمار را وادار به استفراغ نکنید.

۹- در منزل از سموم صنعتی و کشاورزی استفاده نکنید. این سموم سلامت کودکان و جنین خانم های باردار را تهدید می کند.

۱۰- در منزل به جای استفاده از قرص برنج که بسیار سمی و کشنده است برای جلوگیری از آفت زدگی غلات و حبوبات از مواد طبیعی مثل سیر و نمک استفاده کنید.

مسمومیت بخاطر استفاده از مصرف داروها

زمانی که داروها به درستی تجویز شوند و دوز مناسب مصرف نیز رعایت شود معمولا برای سلامت مفید خواهند بود اما  انتخاب نکردن داروی متناسب با بیماری یا افراط در مصرف می تواند تهدیدی جدی محسوب شود. مصرف دوز زیاد دارو عوارض مختلفی را به دنبال دارد که ماهیت و شدت آن با توجه به عوامل مختلفی مانند ماده عامل دارو، مقدار مصرف شده، سن و وضعیت سلامت فرد وسرعت اقدام درمانی مناسب و … متغیر خواهد بود. مسمومیت دارویی هم علائمی مشابه دیگر ناراحتی های جسمی دارد و به همین دلیل اغلب در مراجعه به مراکز درمانی تاخیر دیده می شود. مهم ترین علائم اولیه مصرف زیاد دارو یا مسمومیت دارویی حالت تهوع، استفراغ، خواب آلودگی، سرگیجه و از دست دادن هوشیاری  که در موارد حادتر می تواند منجر به نارسایی کلیوی و تنفسی، هپاتیت، خونریزی گوارشی، اختلالات عصبی و … شود و حتی کما که حتی میتواند منجر به مرگ شود است. توجه به بعضی توصیه ها و رعایت اقدامات مناسب برای کاهش قابل توجه مسمومیت های دارویی ضروری است.

۱-   اولین شرط پیشگیری از مسمومیت های دارویی رعایت دوزز دارویی است.  هنگام مصرف دارو همیشه باید به دوز تجویز شده از طرف پزشک توجه کنید. البته قبل از مصرف باید  بروشور دارو را نیز مطالعه کرد. هرگز خودسرانه مقدار داروی مصرفی را افزایش ندهید.

۲- پیش از مصرف داروی جدید زمینه حساسیت یا عوارض دارویی که تجربه کرده اید را با پزشک در میان بگذارید. افراد مبتلا به بیماری های مزمن که معمولا چند نوع دارو مصرف می کنند بهتر است فهرستی از داروها را به پزشک نشان دهند.

۳- دارو را در بسته اصلی خود نگه داشته و نسخه و بروشور دارو را نیز کنار آن بگذارید.

۴-  داروها را باید در محیطی خشک و خنک نگهداری کنید و از دسترس کودکان هم خارج کنید.

۵- قفسه داروهای خود را منظم کنید و داروهایی که تاریخ انقضای آن ها گذشته یا مورد استفاده نیست به داروخانه تحویل

دهید تا به شکل مناسبی نابود شود. هرگز دارو را در سطل زباله یا سرویس بهداشتی نیندازید.

داروها

۶- قبل از دادن داروهای بدون نسخه به کودکان  با داروساز حتما مشورت کنید. او می تواند دوز مناسب و مدت مصرف را با توجه به سن و وزن کودک تشخیص دهد.

۷-  دارو را هیچ وقت به نام شکلات یا آبنبات به کودک نخورانید.

۸- به صرف شباهت علائم بیماری با فرد دیگری هرگز دارویی که برای شما تجویز نشده را مصرف نکنید.

۹- هر چه اقدام درمانی برای مسمومیت دارویی سریع تر انجام گیرد عوارض آن کمتر خواهد بود.

* توصیه های و نکات کلیدی برای حفظ سلامت غذایی در زمان خرید، پخت و نگهداری :

۱-  مواد غذایی را که تاریخ انقضای آن ها نگذشته باشد انتخاب کنید .

۲- میوه ها، گوشت ها و سبزیجات را در پاکت های جدا بگذارید.

۳-  دست ها را هنگام آماده سازی خوراکی ها با آب گرم و صابون بشویید و حداقل ۲۰ ثانیه ناخن ها را به کف دست ها بکشید تا کاملا تمیز شود.

۴-  تخته کار، چاقو و سطح کابینت را با دقت تمیز کرده و بشویید.

۵-  وسایل آماده سازی گوشت و سبزیجات باید مجاز باشد.

۶-  سبزیجات و میوه های  تازه را خوب شسته و ضد عفونی کنید.

۷- در بسته بندی جدا خوراکی های خام و پخته را  نگهداری کنید.

۸- با حرارت کافی گوشت ها را بپزید تا عوامل بیماری زا از بین برود.

۹-  باقی مانده غذاها را فورد در فریزر بگذارید و هنگام مصرف دوباره نیز کاملا حرارت دهید.

۱۰-  برای انجمادزدایی خوردنی ها و غذاهای حاوی سس را در یخچال بگذارید و پیش از سرو آن را به روش بن ماری گرم کنید.

۱۱- فقط هنگام مصرف سس سالاد را  اضافه کنید.

۱۲- انواع سس و چاشنی را در یخچال نگهداری کنید.

۱۳- برای انجمادزدایی هر نوع خوراکی را  فقط در یخچال بگذارید.

۱۴- پیش از مصرف غذاهای گرم شده باید بجوشد و حداقل ۶۰ درجه سانتی گراد حرارت را تحمل کند.

مسمومیت با سموم و مواد شیمیایی :

استفاده از سموم و مواد شیمیایی مورد نیاز در کشاورزی اصلا نباید بی اهمیت تلقی شود. حتی باید با توجه به ویژگی های هر ماده احتیاط لازم رعایت شود. مواد شیمیایی ممکن است به شکل پودر، اسپری یا محلول استفاده شود. مسمومیت با این مواد می تواند ناشی از استنشاق یا بلعیدن باشد که مشکلات جدی تنفسی و گوارشی را در پی دارد.البته تماس پوستی نیز آسیب هایی مانند قرمزی، سوزش و تحریک پوستی را به دنبال دارد. حتی بعضی ترکیبات جذب پوست شده و وارد جریان خون می شود که اگر به اندام های حیاتی مانند کبد، اعصاب مرکزی یا طحال برسد  عوارض خطرناکی را خواهند داشت.

استفاده از دستکش، ماسک، عینک و لباس مناسب بهترین و موثرترین روش پیشگیری از چنین مسمومیت هایی است. همچنین پس از کار باید صورت و دست ها با آب شسته شود. مواد غذایی نیز باید کاملا از محیط دور باشد و میوه ها و سبزیجات قبل از مصرف کاملا شسته شود.

 از مسمومیت با گازها پیشگیری کنید :

به دنبال سوخت ناقص مواد آلی مانند بنزین، نفت، گاز، گازوئیل و زغال چوب مونوکسید کربن تولید می شود. این گاز بی رنگ و بی بو که به عنوان قاتل خاموش شناخته شده است.

گازگرفتگی

از مرگبارترین انواع مسمومیت ها مسمومیت با مونوکسید کربن است که در موارد شدید موجب آسیب مغز، قلب و نخاع می شود و منجر به مرگ فرد می شود. در موارد مزمن و تماس طولانی مدت با مقادیر کم از مونوکسید کربن نیز فرد دچار سردرد، گیجی، وزوز گوش، خواب آلودگی، تهوع، استفراغ، تپش قلب، کاهش هوشیاری و در آخر آسیب دائمی عصبی، کما و مرگ می شود.

۱- در ادامه با نکات لازم برای پیشگیری از این مسمومیت آشنا خواهید شد.

۲- در ابتدای فصل سرما قبل از روشن کردن بخاری های گازی و نفتی مطمئن شوید که دودکش بخاری و لوله گاز  به بدنه بخاری به درستی متصل شده و مسیر دودکش سقفی بخاری باز است. بخاری باید استاندارد و دارای پیلوت باشد تا به محض خاموش شدن شعله به هر دلیلی، جریان گاز را قطع کند.

۳-  نشانه ای از خارج نشدن دود و گاز سمی سرد بودن لوله دودکش بخاری است. در این شرایط حتما باید دودکش را بررسی کنید.

۴- استفاده از آبگرمکن نفتی یا گازی یا دستگاه پکیج داخل حمام یا محیط های کوچک دربسته منجر به سوخت ناقص و مسمومیت با گاز خواهد شد.

۵- دود سیگار حاوی مقادیری از گاز مونوکسید کربن است و می تواند در طولانی مدت موجب بروز مسمومیت مزمن در افراد سیگاری و اطرافیان آن ها شود به خصوص اگر سیگار در محیط در بسته مورد استفاده قرار گیرد.

۶- در فصل های سرد از گرم کردن خودرو با گاز پیک نیکی خودداری کنید.

۷- استفاده از بخاری های بدون دودکش تنها در محیط هایی مجاز است که دارای تهویه و جریان مناسب هوا باشند.

۸- از حضور در پارکینگ های دربسته که در آن خودرو با موتور روشن وجود دارد پرهیز کنید.

۹- از نگهداری کودک داخل خودروی روشن یا پارکینگ های طبقاتی بپرهیزید و به محض ورود به این پارکینگ ها دکمه جریان هوا از خارج به داخل اتاق ماشین را خاموش کنید.

۱۰- هنگام آتش سوزی علاوه بر تولید گاز مونوکسید کربن، گاز سیانید نیز که به شدت سمی است از سوختن مواد پلاستیکی ایجاد می شود.

۱۱- در این شرایط باید هر چه سریع تر جلوی صورت، دهان و بینی را با پارچه ای ترجیحا مرطوب بپوشانید و به صورت خمیده یا سینه خیز از محیط خارج شوید.

۱۲- در صورت مواجهه شدن با فرد مسموم شده توسط گاز مونوکسید کربن او را بلافاصله به هوای آزاد انتقال دهید.

۱۳- در شرایطی که تنفس بیمار مسموم با مونوکسید کربن و گازهای دیگر قطع شد احیای قلبی را شروع کنید و سریعا با مرکز اورژانس تماس بگیرید.

مسمومیت ناشی از داروها و مواد شیمیایی :

۱- در کودکان مسمومیت ناشی از داروها و محصولات شیمیایی موجود در منازل مانند شوینده ها، حشره کش ها، محصولات بهداشتی و …  بسیار شایع است زیرا آن ها مخصوصا در سنین کمتر از ۶ سال بسیار کنجکاو هستند و هر شیئی را به دهان می برند. آشپزخانه، حمام و پارکینگ قسمت هایی از منزل هستند که بیشترین زمینه این اتفاقات را دارند.

۲-  بدن کودکان نسبت به بزرگسالان آسیب پذیرتر است. همه مواد پاک کننده، محصولات کشاورزی و حتی لوازم آرایشی مانند لاک و عطر حاوی ترکیبات خطرناکی هستند. در صورت تماس کمی از این محصولات با پوست و چشم کودک و یا خورده شدن یا حتی استنشاق شدن می تواند به اندام های حیاتی او آسیب برساند.

۳- اختلالات تنفسی، ناراحتی های گوارشی، سوختگی ها، کاهش هوشیاری و حتی کما مهم ترین علائم چنین مسمومیت هایی هستند که نیاز به اقدام درمانی فوری دارد. پیشگیری از مسمومیت برای کودکان تنها به این موارد خلاصه نمی شود و داروها نیز عامل جدی دیگری خواهد بود. داروها نباید در کیف دستی بزرگ ترها، روی میز آشپزخانه و کشوها و قفسه های قابل دسترس کودکان باشد.  اکثر مسمومیت های کودکان زیر ۵ سال به معمولا علت خوردن دارو اتفاق می افتد. به عنوان مثال مصرف زیاد آسپرین می تواند مسمومیت های جدی به دنبال داشته باشد.