خانه علمی حیوانات و گیاهان درباره دوزیستان بیشتر بدانید

درباره دوزیستان بیشتر بدانید

0
16
قورباغه سبز

درباره دوزیستان بیشتر بدانید:

دسته‌ای دیگر از حیوانات دوزیستان هستند که یک مرحله تکاملی مهم بین ماهی‌های ساکن آب و پستانداران و خزندگان ساکن خشکی را نشان می‌دهند.

دوزیستان جزء جالبترین حیوانات زمین به حساب می آیند که تعداد آن ها به سرعت در حال کاهش یافتن است. برخلاف بیشتر حیوانات دوزیستانی مثل قورباغه‌ها، سمندرها و وزغ ها چند روز پس از تولد روش زندگی آبزی را به خشکی زی تغییر می‌دهند.

اما چه چیزهای دیگری سبب جالب بودن این حیوانات می شوند؟

سه نوع اصلی دارند:

دوزیستان به سه خانواده اصلی تقسیم می‌شوند: قورباغه‌ها و وزغ ها، سمندر‌ها و یک دسته بی مهرگان عجیب و کرم مانند به نام سیسیلیان‌ها.

قورباغهاکنون حدود ۶۰۰۰ گونه وزغ و قورباغه در جهان وجود دارد اما فقط یک دهم این تعداد سمندر و تعداد کمتری سیسیلیان وجود دارد.

اکثرشان دچار دگردیسی می‌شوند

از نظر موقعیت تکاملی دوزیستان بین ماهی‌های کاملا آبزی و مهره‌داران کاملا خشکی‌زی قرار می گیرند. اکثر دوزیستان از تخم هایی خارج می شوند که در آب گذاشته شده و مدت کوتاهی سبک زندگی کاملا آبی دارند و به کمک آبشش‌های خارجی خود تنفس می‌کنند.

سمندرها

سپس این لارو‌ها دچار دگردیسی می‌شوند و در این مرحله دم و آبشش‌هایشان را از دست می‌دهند و مجهز به شش و پاهای تنومند می‌شوند. در این مرحله آن‌ها می‌توانند  روی خشکی زندگی را شروع کنند. در قورباغه‌ها و وزغ‌ها دگردیسی بیشتر  اتفاق می‌افتد اما به مقدار کمتری در سمندر‌ها و سیسیلیان‌ها هم دیده می‌شود.

زندگی نزدیک آب

کلمه «دو زیست» به این معناست که آن‌ها هر دو نوع زندگی را دارند و همین ویژگی باعث خاص شدن این مهره داران می شود: آن‌ها باید در آب تخمگذاری کنند و برای زنده ماندن به رطوبت نیاز دارند.

قورباغهبه بیان ساده‌تر در درخت تکامل بین ماهی‌های کاملا آبزی و خزندگان و پستانداران کاملا خشکی‌زی دوزیستان قرار می‌گیرند و هم تخمگذارند و هم بچه زا.

نفوذپذیری پوست

یکی از عللی که دوزیستان مجبورند در نزدیکی آب زندگی کنند این است که پوست  نفوذپذیر و نازکی نسبت به آب دارند و در صورت دور شدن از آب خشک شده و می‌میرند.

قورباغهدوزیستان برای مرطوب نگه داشتن پوستشان دائما مخاط ترشح می‌کنند به همین دلیل قورباغه‌ها و سمندر‌ها موجودات لزجی هستند. لایه میانی پوست آن‌ها هم شامل غددی است که مواد شیمیایی سمی تولید می‌کند تا شکارچیان را دور کند.

در اکثر گونه‌ها این مواد سمی ندرتا قابل توجه هستند اما بعضی از قورباغه‌ها هم به حدی سمی هستند که قادرند یک انسان را بکشند.

از نسل ماهی‌های گوشتی‌بالگان هستند

حدود ۴۰۰ میلیون سال پیش، در دوران دونین، یک ماهی گوشتی‌باله شجاع به خشکی مهاجرت کرد اما نه مثل کارتون‌ها یک دفعه، بلکه تعداد زیادی از آن‌ها در موارد متعدد این کار را کردند.

دونین هااما تنها یکی از آن‌ها  قادر به بوجود آوردن نسلی بود که هنوز زنده هستند. آن‌ها با چهار دست و پا و پاهای پنج انگشتی الگوی تکامل مهره داران بعدی شدند.

میلیون‌ها سال پیش بر زمین حکومت می‌کردند

از اوایل دوره کربُنیفر حدود ۳۵۰ میلیون سال پیش تا اواخر دوره پرمین تا ۲۵۰ سال پیش، به مدت ۱۰۰ میلیون سال، دوزیستان حیوانات غالب زمین بودند.

 تراپسیدهاسپس جای خود را به خانواده‌های مختلف خزندگان دادند که از جمعیت دوزیستان منزوی تکامل یافتند. از جمله آرکوسورها «archosaur» که بعدها دایناسورها از آن پدید آمدند و تراپسیدها «therapsid» که پستانداران را به وجود آوردند.

طعمه خود را درسته قورت می‌دهند

برخلاف خزندگان و پستانداران دوزیستان قادر به جویدن غذاهایشان نیستند و فقط دندان‌های کامی در قسمت جلویی بخش بالایی فک‌ها دارند که توانایی خرد کردن و جویدن ندارد و فقط به آن‌ها اجازه نگه داشتن طعمه را دارند و از فرار آن جلوگیری کنند.

دوزیستانبرای جبران این کمبود، بیشتر دوزیستان زبان چسبناک بلندی دارند که می‌توانند با سرعت زیادی آن را به سمت طعمه پرتاب کرده و آن را شکار کنند.

داشتن شش‌های بسیار ابتدایی 

اکثر فرآیند تکامل با کارآیی شش‌ها ارتباط دارد. به این ترتیب دوزیستان در پایین نردبان موجوداتی قرار می‌گیرند که با اکسیژن تنفس می‌کنند.

قورباغه سبزبنابراین حجم داخلی شش دوزیستان نسبتا کم است و قادر به پردازش هوا به اندازه شش‌های خزندگان و پستانداران نیستند.

دوزیستان خوشبختانه می‌توانند مقادیر محدودی از اکسیژن را از راه رطوبت، پوست نفوذپذیرشان جذب کنند که به آن‌ها کمک می‌کنند تا نیازهای متابولیک خود را برطرف سازند.

 خونسرد بودن مثل خزندگان

معمولا مهره داران پیشرفته خونگرم هستند بنابراین عجیب نیست که دوزیستان خونسرد باشند و دمای بدنشان با توجه به دمای محیط اطراف سرد و گرم شود.

قورباغه آّبی

این خبر خوبی است چون حیوانات خونگرم محبورند غذای زیادتری بخورند تا به حفظ دمای داخلی بدنشان کمک کند  اما خبر بدی هم هست چون اکوسیستم دوزیستان را بسیار محدود می‌کند چون سرد و گرم شدن هوا فورا سبب از بین رفتن آن ها می شود.

خطر انقراض

دوزیستان با اندازه کوچک، پوست نفوذپذیر و وابستگی به آب از سایر حیوانات بیشتر آسیب پذیر هستند و در معرض خطر انقراض قرار دارند.

تصور می‌شود که نیمی از همه گونه‌های دوزیستان جهان به طور مستقیم به وسیله آلودگی، تخریب زیستگاه، گونه‌های تهاجمی و حتی از بین رفتن لایه اوزون تهدید شوند.

انقراض دوزیستانشاید بزرگترین تهدید برای سمندرها و قورباغه ها و سیسیلیان‌ها بیماری «chytrid fungus» باشد که با گرمایش جهانی متبط است و سبب از بین رفتن دوزیستان تمام جهان می شود.

دیدگاه شما

لطفا دیدگاه خود را وارد نمایید
لطفا نام خود را وارد کنید